poort kluis 1 png

 

 

2017flyervoorkant

 

  We zijn open op zaterdag en zondag

"Het dagelijkse leven en smokkel tijdens de Eerste Wereldoorlog"

vanaf 1 juli 2017 tot en met 29 oktober 2017 en van 7 april 2018 tot en met 27 mei 2018

Elke zaterdag en zondag van 12-16u (niet op Pinksteren) 

 (niet op maandag) Groepen op aanvraag

Schadedossier Achelse Kluis (1918-1923)

De Achelse Kluis heeft na de oorlog hemel en aarde bewogen om een schadevergoeding te bekomen voor de vernieling en verwaarlozing van eigendommen, zowel bij de Belgische als bij de Duitse overheid.
Helaas bleef elke vorm van vergoeding uit. De Belgische Staat maakte zich snel af van elke mogelijke aansprakelijkheid, door te stellen dat de eigendomstitel van het Achelse klooster op naam stond van drie Nederlandse paters.
Hoewel de grootste schade veroorzaakt werd door de Duitse bezetter die vanaf 17 oktober 1914 tot eind oktober 1918 permanent aanwezig was binnen het domein van het Achelse klooster, heeft ook het Belgisch leger, zowel bij het begin van de oorlog onder generaal Deschepper als op het einde van de oorlog bij de grensbewaking in 1918-1919, veel schade aangericht.

Lees meer: Schadedossier Achelse Kluis (1918-1923)

Elektriciteitsvoorziening

generator caulilleCooppal Caulille maakte vanaf 1898 voor het eerst gebruik van een nieuwe energiebron: elektriciteit, een voor die tijd spectaculaire ontwikkeling.
Eén decennium later beschikte de buskruitfabriek al over een volwaardig stroomnet van 500 volt. Kaulille zelf bleef tot 1924 verstoken van elektriciteit.

In 1915 beslisten de Duitsers om langs de Belgisch-Nederlandse grens een elektrische draadversperring aan te leggen met daarop een spanning van ongeveer 2.000 volt.
De vereiste hoogspanning werd geleverd door generatoren.
De generator van de buskruitfabriek Cooppal werd ingezet om de draadversperring aan de Maas, in Noord-Limburg en een deel van de Antwerpse Kempen te voorzien van hoogspanning.
De generator (drijfkracht) van 3 x 500 volt werd aangedreven door een Carels stoommachine.

Lees meer: Elektriciteitsvoorziening

1968 Huldiging Oudstrijders

Elke jaar op 11 november worden de slachtoffers uit de Eerste Wereldoorlog herdacht.

In 1968 was het 50 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Groote Oorlog en filmclub FIPRAC uit Achel heeft toen gelukkig voor het nageslacht hiervan een filmverslag gemaakt. Hieronder een korte indruk van veteraan Gerard Joosten.

Lees meer: 1968 Huldiging Oudstrijders

Wel of geen draad?

kaart bocholt filtered

Vermoedelijk was er geen draadversperring in de zone langs het Maas-Scheldekanaal van de Kettingbrug tot aan brug 4 (enkel Duitse patrouilles langs het kanaal). De draad begon vanaf deze brug, volgde hier de weg noordwaarts tot aan de spoorweg (IJzeren Rijn) en niet langs de Warmbeek, zoals getekend op de kaart. De versperring volgde de spoorweg in de richting van het station van Sint-Huibrechts-Lille en boog dan weer noordwaarts af naar de Quatre-Bras.
Op basis van verklaringen van een ooggetuige is de bijzondere situatie in Sint-Huibrechts-Lille overgeleverd.

Lees meer: Wel of geen draad?

2014 Yvo Coninx over spionage

yvo coninx overledenOp Radio2 Limburg loopt een reeks over de Groote Oorlog in Limburg

Onze medewerker Yvo Coninx kreeg de kans om al een tip van de sluier te lichten over het spionagegebeuren in onze omstreken.

U kan het hier herbeluisteren.

(Yvo Coninx +2015)

Lees meer: 2014 Yvo Coninx over spionage 

Grenzschutztruppen

grenswachtDe bewaking van de draad aan de Belgische kant werd uitgevoerd door Duitse soldaten (de Grenzschutztruppen) vooral van de Landsturm, maar ook militairen op rust of met herstelverlof, of door soldaten ongeschikt voor het front.

In de sector Lozen – Lommel, over een totaalafstand van ongeveer 36 km, stonden er 20 schakelhuisjes. Tussen de schakelhuisjes patrouilleerden er voortdurend soldaten langs de draad of stonden er schildwachten. 's Nachts werd de wacht meestal verdubbeld. Aan de Belgische zijde van de versperring werd er een patrouillepad aangelegd dat door de grenswachten werd gebruikt voor het wachtlopen en waarlangs de Duitsers zich eventueel per fiets konden verplaatsen.

Lees meer: Grenzschutztruppen

1918 18/11 Ontploffing Hamont

Uit het dagblad "de Tijd" - 3 augustus 1915

De tijd 3 aug 1915 buskruit hamont

zou het kunnen dat niet alle buskruit werd teruggevonden en dat een Duits kampvuurtje een munitietrein deed ontploffen tijdens de koude nacht op 18 november 1918 te Hamont ?

Lees meer: 1918 18/11 Ontploffing Hamont

Bouw van de Doodendraad

Er werd op verschillende plaatsen tegelijk aan de aanleg van de elektrische versperring gewerkt en niet alle stroken waren op hetzelfde moment klaar.

Over het algemeen mag men stellen dat de werken ten vroegste begonnen in de late lente van 1915 en duurden tot in de zomer van 1915. Nederland werd op 6 juni van dat jaar door de Duitsers op de hoogte gebracht van de aanleg. In Voeren en in Zeeuws-Vlaanderen was de versperring eind juni of begin juli klaar. Het traject Middelburg(= deelgemeente Maldegem)-Knokke volgde begin augustus.

Lees meer: Bouw van de Doodendraad

1914 - Europa was voorbereid op de oorlog.

tenoorlog
Op een nakende oorlog anticipeerden de politici met herbewapening en de samenleving in Europa kreeg meer en meer militaristische en nationalistische tintjes.


Lang op voorhand werd de oorlog voorbereid. Plannen werden gesmeed, boeken met richtlijnen uitgegeven en een beleid werd opgesteld. Denk maar aan het Duitse Schlieffenplan uit 1905 of het Franse Joffre plan XVII (het 17de sinds 1875). Het leek wel of de mensen behoefte hadden aan een oorlog.

Lees meer: 1914 - Europa was voorbereid op de oorlog.

België opgedeeld

België was tijdens de oorlog opgedeeld in vier administratieve gebieden:
• het frontgebied (Operationsgebiet) of de gevechtszone, net ten oosten van de IJzer en de streek van Ieper, tot ± 25 km van het front;
• het marinegebied (Marinegebiet): het noorden van West-Vlaanderen (kuststrook met Brugge en omliggende gemeenten), onder het gezag van het Marinekorps Flandern (met Brugge als haven voor de U-boten);

Lees meer: België opgedeeld

2014 Eerherstel geïnterneerde soldaten?

VOORSTEL VAN RESOLUTIE
betreffende het eerherstel voor de geïnterneerde soldaten
in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
(ingediend door de heer Patrick De Groote 04/12/2013)


TOELICHTING

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914, vluchtten enkele honderden Belgische troepen, na hevige gevechten bij Luik, richting Nederland. Volgens de verdragen van de Tweede Haagse Vredes-conferentie van 1907 werden zij in het neutrale Nederland ontwapend en geïnterneerd.

Na de capitulatie van Antwerpen op 10 oktober 1914 zouden vele soldaten hetzelfde lot ondergaan. De ongeveer 70.000 Belgische soldaten die instonden voor de verdediging van de stad werden daarbij plots aan hun lot overgelaten. Slechts een klein deel kon zich tijdig terugtrekken.

Ongeveer 20.000 soldaten en officieren werden krijgsgevangen genomen.

Lees meer: 2014 Eerherstel geïnterneerde soldaten?

Slachtoffers Doodendraad

Slachtoffers aan de draad vielen ten gevolge van elektrocutie of onder het vuur van de grenswachters. In zijn meest recente tellingen heeft Prof. dr. Alex Vanneste het over meer dan duizend slachtoffers aan de draadversperring. Wij zullen echter wellicht nooit het juiste aantal slachtoffers aan de versperring kennen omdat de meeste Duitse verslagen van de grensbewaking tijdens WO II werden vernietigd. We kunnen enkel terugvallen op de (zeldzame) Belgische berichtgeving, berichten in Nederlandse kranten en tijdschriften uit die periode en de gegevens in gemeentelijke en andere archieven.

Lees meer: Slachtoffers Doodendraad

Aanleg dodendraad aan de Achelse Kluis

hieronder een passage uit "De Achelsche Kluis 1914 - 1918" door Van Lent uit 1924 (met herziening door Dominicus De Jong in de jaren 80). Deze teksten worden in de loop van 2014 gepubliceerd.

Mei 1916 - Aanleg Dodendraad aan de Achelse Kluis

"In de opvolgende maand Mei, den 6n, kwam de Kreischef met de officieren-technici, die den draad moesten aanleggen, hetgeen hij zeide bin¬nen kort te zullen gebeuren. Van af de Calvarie-grot gaf hij den of¬ficieren zijne bevelen aangaande den loop van den draad, en den 6n Juni werd met dien aanleg een begin gemaakt. Reeds den l4n Augustus werd de draad geladen, en van dan af hield alle verkeer met België op, en elke toegang tot het klooster was ons onmogelijk geworden.

Lees meer: Aanleg dodendraad aan de Achelse Kluis

Tentoonstelling Doodendraad

doodendraad13/06/'15 - Hamont-Achel was een van de eerste grensgemeenten die ruim 15 jaar geleden een reconstructie maakten van de fameuze 'doodendraad' die tijdens WO I België van het niet bezette Nederland scheidde. Burgemeester Theo Schuurmans: "Toen de herdenking van 100 jaar WO I werd voorbereid kwam snel het idee om een grotere monumentale reconstructie van die doodendraad te maken."

Na veel voorbereidend werk en overleg met de werkgroep De Groote Oorlog Rond De Kluis, Agentschap Natuur en Bos en Limburg 1914 – 1918, werd dit groots erfgoedproject op 13 juni plechtig ingehuldigd.

Lees meer: Tentoonstelling Doodendraad

1919 - Belgische wacht schiet smokkelaarster neer

hieronder een passage uit "De Achelsche Kluis 1914 - 1918" door Van Lent uit 1924 (met herziening door Dominicus De Jong in de jaren 80). Deze teksten worden in de loop van 2014 gepubliceerd.

Januari 1919 – Belgische wacht schiet "smokkelaarster" neer

"Van schieten gesproken, - daar is nog een heele geschiedenis van te vertellen, die wij hier laten volgen.
Het was 23 Januari 1919, dat er omstreeks tien uur, in den voormiddag, twee vrouwtjes over onzen akker tegenover de Hoef liepen, dus, in de Kempkens of daaromtrent, op Belgisch grondgebied. Zij hoorden thuis op 't Loo, bij Hamont. De eene was vrouw Herteleer, moeder van een zes- of zevental kinderen, de andere een oud moedertje. Door een der Bel-gische soldaten opgemerkt, die ze voor smokkelaarsters hield, schoot deze in de lucht, maar de vrouwtjes gingen voort; alleen zei het moe¬dertje tot haar veel jongere gezellin : "Gut, minsch, ik geleuf dat ze 't op ons gemunt hebben."

Lees meer: 1919 - Belgische wacht schiet smokkelaarster neer

2018 - Wapenstilstand - Ontploffing

Vanaf 2018 meer informatie over het het thema  "Wapenstilstand en de enorme ontploffing in Hamont"

2018

1918 13/12 - Belgische wacht aan de Achelse Kluis

hieronder een passage uit "De Achelsche Kluis 1914 - 1918" door Van Lent uit 1924 (met herziening door Dominicus De Jong in de jaren 80). Deze teksten worden in de loop van 2014 gepubliceerd.

December 1918 – Belgische Wacht aan de Achelse Kluis

"Den 13den December 1918 kwam er 's avonds een Belgische wacht, bestaande uit eene brigade van acht cavalleristen, in het klooster breken. Wij hebben er al van gesproken en zullen aan het daar ge¬zegde op 't oogenblik slechts toevoegen, dat zij voor ons kwelgeesten waren; de draadversperring, wij weten het, was opgeruimd, en de grens-lijn nu juist niet met een koordeke afgeteekend, noch met paaltjes afgebakend. Nu dan, de religieuzen, die in den tuin werkten, werden her¬haaldelijk bemoeielijkt : zonder pas mochten zij niet over de grenzen ko¬men. En of men nu (wat óók al gebeurde) den soldaat aantoonde, dat hij zelf op Hollandsch terrein stond, dat hielp niets : een pas, of - terug. Als onze religieuzen in die dagen geen groote vorderingen hebben gemaakt in de H.Verduldigheid, dan heeft het voorzeker niet gelegen aan de Belgische Wacht.

Lees meer: 1918 13/12 - Belgische wacht aan de Achelse Kluis

Replica Wachthuisje

kleinSAM 0381 2

Rond 1915 plaatste de Duitse bezetter een wachthuisje aan de hoofdingang van de Achelse Kluis. Leerlingen van TIO in Overpelt kregen nu de opdracht om aan de hand van een originele foto uit 1915 een exacte kopie te maken en daarin zijn ze prima geslaagd. Het schildwachthuisje staat op dezelfde plaats als een eeuw geleden. Een en ander kadert in het project

Lees meer: Replica Wachthuisje 

1918 22/7 - Verlegging dodendraad Achelse KLuis

hieronder een passage uit "De Achelsche Kluis 1914 - 1918" door Van Lent uit 1924 (met herziening door Dominicus De Jong in de jaren 80). Deze teksten worden in de loop van 2014 gepubliceerd.

1918 Verlegging van de dodendraad aan de Achelse Kluis

"Den 22sten Juli 1918 begonnen de Duitsche soldaten de draad-versperring te verleggen, en een eind achter onze landerijen om te leiden. De bedoeling was om, na voltooiing van deze nieuwe omheining, die, welke door onzen tuin etc. liep, te verwijderen, zoodat de toegang tot ons klooster en deszelfs gronden van Holland uit vrij werd. De beweegrede¬nen tot deze verplaatsing zijn onbekend gebleven. Den 26sten October was de nieuwe omheining gereed; op dien dag verlieten de Duitschers de Abdij, en trokken zich achter den draad terug. De electrische stroom werd van den anderen afgenomen, en de Duitschers zelven knipten dien vóór de kloosterpoort door. Den 2n November daaropvolgend braken eenige Duitsche soldaten de draadversperring in den tuin af, en de openingen in de twee buitenmuren deed de Eerwaarde Vader met planken dicht spijkeren."

1914 17/10 Beschieting der kluis

100 jaar geleden beschieting van de Achelse kluis.

Uit de toenmalige pers:

Nieuwe Tilburgsche Courant

17-10-1914

Gisterenmiddag verscheen in Achel een auto met twee Duitsche officieren. Zij zonden den gemeente-secretaris van Achel, den heer Kroogtnans, als parlementair naar de Achelsche Kluis. Het klooster, waar de Belgische generaal de Schepper met zijn 150 soldaten gelegerd is.

Lees meer: 1914 17/10 Beschieting der kluis

1914 17/10 - 3. Duitse aanval op de Kluis

hieronder een passage uit "De Achelsche Kluis 1914 - 1918" door Van Lent uit 1924 (met herziening door Dominicus De Jong in de jaren 80). Deze teksten worden in de loop van 2014 gepubliceerd.

17 oktober 1914 - Aanval van de Duitsers op de Achelse Kluis

"De soldaten, die uit Hamont kwamen, vergisten zich evenals de 2e groep in den weg. Toen zij door de Hollandsche soldaten werden bespeurd achter een wal bij den 'IJzeren Paal' , wuifde men met een witten doek en reed een der oversten er naar toe om ze van Hollandsch terrein af te houden en den weg te wijzen. En zoo kwamen ze langs achter het Diepgat op den Luikschen akker.
Daar kwamen ze ineens onder het vuur der Belgen, die zich hadden op¬gesteld in den koestal en de remisen. Men heeft ons gezegd, dat ze door kachelpijpen schoten, om de Duitschers in den waan te brengen, dat ze kanonnen hadden. Toen eenige jaren geleden de Boxers in China het aldaar gevestigde klooster van onze Orde aanvielen (dat niet door muren was beschermd), was daar toevallig een Haarlemmer, die terstond vroeg of er munitie was;

Lees meer: 1914 17/10 - 3. Duitse aanval op de Kluis

1914 18/8 - Moord op pastoor Tielen

Den 17de Augustus 1914 in den namiddag werd ‘t dorp ‘s Heeren Elderen letterlijk door de Duitschers overstroomd. Op een paar honderd Uhlanen, tegen één uur na den middag aangekomen, volgde onmiddellijk eene kolom voetvolk van ongeveer twee duizend man. Deze troepen kwamen van Haccourt bij Visé waar zij, zoo zij beweerden, den pastoor en verscheidene burgers doodgeschoten hadden onder voorwendsel dat men uit den kerktoren op hen geschoten had.

Lees meer: 1914 18/8 - Moord op pastoor Tielen

1914 17/10 - 2. Uren voor de aanval op de Kluis

hieronder een passage uit "De Achelsche Kluis 1914 - 1918" door Van Lent uit 1924 (met herziening door Dominicus De Jong in de jaren 80). Deze teksten worden in de loop van 2014 gepubliceerd.

17 oktober 1914 – De uren voor de aanval op de Achelse Kluis

"Tusschen half elf en elf uur hoorde men weer eenige geweerschoten.
Om ongeveer elf uur kwam de geblinddoekte parlementair, die, op de weigering van Generaal De Schepper, aankondigde, dat de Abdij 's na¬middags ten 2 ure Hollandsche tijd (Duitsche tijd circa 3 ure) zou beschoten worden. Uit de feiten blijkt, dat dag en uur van de beschieting in de buitenwereld reeds bekend was; niet alleen had de Hollandsche Regeering de grenswacht bij de kruisdreef grootelijks versterkt, maar ook ontelbare nieuwsgierigen en tal van voertuigen (om alles in eens te noemen) waren in de Valkenwaardsche dreef, en nog verder.

Lees meer: 1914 17/10 - 2. Uren voor de aanval op de Kluis

1914 5/8 - Eerste Hamontenaar gesneuveld

100 jaar geleden sneuvelde de eerste Hamontenaar in de Groote Oorlog

Een heel apart verhaal van foto-herkenning

Hamont Geusens  lijkfotoGEUSENS Jean Mathieu Henri , zoon van het bekende 'Boerke' in Hamont sneuvelde samen met o.a. generaal Dusart in de eerste vreselijke gevechten rond Luik, meer bepaald in Vottem in de nacht van 05-06/08/1914. Zijn dood werd later officieel op 6 augustus geregistreerd

Lees meer: 1914 5/8 - Eerste Hamontenaar gesneuveld

1914 17/10 - 1. Eerste schermutseling aan de Achelse Kluis

hieronder een passage uit "De Achelsche Kluis 1914 - 1918" door Van Lent uit 1924 (met herziening door Dominicus De Jong in de jaren 80). Deze teksten worden in de loop van 2014 gepubliceerd.

 

17 oktober 1914 – Eerste Schermutseling aan de Achelse Kluis

 

"Het was dan op den gedenkwaardigen 17den October 1914, dat onze onder-cellerier, Broeder Christianus van Nunen, in de wetering was, en Duitsche soldaten behoedzaam zag voortsluipen in een droge sloot, namelijk die van de hooischuur naar den spoorweg, alsdan droog, omdat aldaar geen water op de wetering stond.

Lees meer: 1914 17/10  - 1. Eerste schermutseling aan de Achelse Kluis

1914 17/10 - De grens over

Dat er bij het uitbreken van een oorlog een enorme stroom vluchtelingen ontstaat is een gekend fenomeen. In een brief die de heer Anton Philips –stichter van de Philipsfabrieken - kort na het uitbreken van de oorlog in 1914 aan zijn dochter schreef, lezen we dat de Achelse burgemeester, graaf Cornet de Peissant ook naar Nederland vluchtte en onderdak vond in Eindhoven.

Lees meer: 1914 17/10 - De grens over

Dodendraad St-Huibrechts-Lille

De elektrische draadversperring in Sint-Huibrechts-Lille

De bedoeling van de elektrische draad tijdens de 1ste Wereldoorlog was o.m. te verhinderen dat jongeren via Nederland en Engeland als vrijwilliger aan de IJzer zouden geraken.
Wat heeft Sint-Huibrechts-Lille met de elektrische grensversperring te maken?
Deze draadversperring liep langs de Maasoever van Maastricht tot Maaseik en dan verder langs de Limburgse en Antwerpse Kempen tot in Zeeuws-Vlaanderen.
Lille was betrokken hij de eerste inplanting’ van de draad, Deze liep namelijk vanuit Lozen (1), over de Hork, de Broekkant (2) en de Geuskens naar de Quatre-Bras  (4) tussen en Lille en Achel. Vandaar ging ze gedeeltelijk door het Hageven naar Overpelt "fabriek" (5) en dan naar Lommel-Schoor .

Lees meer: Dodendraad St-Huibrechts-Lille

2014 tijdstabel

Tijdens het onderzoekswerk werden de gebeurtenissen uit 1914 dag per dag opgelijst in 3 delen : Europa, België en Noord-Limburg.

Zo kan je vaststellen dat bijvoorbeeld de troepen van Deschepper in Noord-Limburg prikacties uitvoeren terwijl Brugge en Gent al in Duitse handen waren

Hieronder  de tijdslijn uit de tentoonstelling 2014 gemaakt door Noël Van Elsen

Lees meer: 2014 tijdstabel

1915 - Toepassing Haagse conventie

Tweede Haagse Vredesconventie - 15 juni 1907

Het grondgebied van neutrale staten is onschendbaar; het is oorlogvoerenden verboden het vervoer van troepen, konvooien en munitie dan wel bevoorrading over het grondgebied van een neutrale staat te doen plaatsvinden (art. 2); een neutrale staat mag zijn grondgebied niet ter beschikking stellen ten behoeve van de in de artikelen 2 tot 4 genoemde activiteiten (art. 5) en het feit dat een neutrale staat weerstand biedt, zelfs gewapenderhand, aan pogingen zijn neutraliteit te schenden kan niet als een vijandige handeling worden beschouwd (art. 10).

 

 

Lees meer: 1915 - Toepassing Haagse conventie

logosbanner